Historia Zespołu Szkół w Dąbrowie Chełmińskiej

Szkoła w Dąbrowie Wsi istniała już od początku XIX wieku. Nowy budynek szkolny wybudowano w 1875 roku, składał się z dwóch klas oraz dwóch mieszkań. Dla pierwszego nauczyciela pięć pokoi, dla drugiego jeden pokój. Zachowały się nieliczne dokumenty od 1920 roku.

Zbliża się koniec zaborów. Pod koniec stycznia 1920 roku władzę obejmują Polacy. We wsi mieszka dużo Niemców. W pierwszych latach po uzyskaniu niepodległości większość z nich przenosi się do Niemiec. Zostają najstarsi, najczęściej nie posiadający dzieci w wieku szkolnym. Ostatni niemiecki kierownik Rudolf Braka pracuje do 15 kwietnia 1920 roku.

Od 20 kwietnia 1920 roku do pracy w szkole powołany zostaje młody nauczyciel z Dąbrowy Wybudowanie Celestyn Kamiński. Wobec zagrożenia bolszewickiego w wojnie polsko-bolszewickiej zgłasza się jako ochotnik do obrony ojczyzny. Od 21 października skierowany zostaje po reklamowaniu z wojska, do dwuklasowej szkoły w Dąbrowie Chełmińskiej jako pierwszy nauczyciel. W tym czasie w budynku szkolnym mieściły się dwie szkoły: polsko-katolicka 68 uczniów i niemiecko-ewangelicka 37 uczniów.

Drugim nauczycielem była Anna Heilemann, przyjęta 1 listopada 1920 r., posiada wykształcenie licealne. Miejscowi Niemcy nie mogą pogodzić się z tym, że ich rola w szkole się zmniejsza. Wysyłają liczne protesty do Inspektora Szkolnego. Chodzi im między innymi o zwolnienie ze służby niemieckiego nauczyciela Rudolfa Braka. Później o to, że pierwszym nauczycielem nie została Anna Heidemann, pięć lat starsza od Celestyna Kamińskiego i posiadająca pełne wykształcenie licealne. Rada Szkolna miejscowa składa z niemieckich mieszkańców. W 1922 roku do Rady Szkolnej miejscowej dokoptowano Polaka Jana Kraśkiewicza. W szkole zorganizowano kurs dla młodzieży pozaszkolnej, na którym uczono po polsku pisania, czytania, historii polski, gramatyki i rachunków.

W roku 1923 w szkole polsko-katolickiej uczy się 103 dzieci, w niemiecko-ewangelickiej 67 dzieci. Nauka pozaszkolna prowadzona jest w szkole dwa razy w tygodniu przez dwie godziny. Słuchaczy było 20. Założono koło Towarzystwa Powstańców i Wojaków. Należeli do niego weterani pierwszej wojny światowej. Prowadzili ważną pracę patriotyczną, organizowali społeczeństwo na rzecz Polski. Organizowali imprezy patriotyczno-państwowe, uroczystości państwowe, przemarsze. Nosili strój z elementami wojskowymi - rogatywki, pasy, mundury organizacyjne. Na zebraniach pogadanki z historii polski wygłaszał Celestyn Kamiński. Młodzież wystawiała sztuki teatralne, z których dochód przeznaczano na zakup sztandaru koła TPiW. W 1925 roku podniesiono stopień organizacyjny do szkoły trzyklasowej. Uczyli Celestyn i Stefania Haneltowie oraz nowa nauczycielka Wanda Fiałkówna. Z inicjatywy kierownika szkoły Celestyna Kamińskiego powstał projekt skomasowania obwodów szkoły Dąbrowa Wieś i Dąbrowa Wybudowanie. Dekretem Kuratorium Oświaty z dnia 22 grudnia 1928 r. dokonano komasacji obwodu dwuklasowej Publicznej Szkoły w Dąbrowie Wybudowanie z trzyklasową Publiczną Szkołą w Dąbrowie Wieś na pięcioklasową Publiczną Szkołę w Dąbrowie Chełmińskiej. Zmieniona sieć szkół została wprowadzona od 15 stycznia 1930 r. W 1939 r. w październiku Niemcy aresztują Celestyna Kamińskiego i Maksymiliana Henke. Najpierw trzymają ich kilka dni w Chełmnie, a następnie pod koniec października mordują w lesie w małym Czystym. W lutym 1945 roku wdowy Maria Henke i Stefania Kamińska oraz Augustyna Wiewiórzanka organizują szkołę w Dąbrowie Chełmińskiej.