Zespół terapeutyczny - logopeda

JAK POMÓC DZIECKU W NAUCE MOWY

 

Drogi rodzicu:

1. Jak najwięcej mów do dziecka, podczas zabiegów pielęgnacyjnych, zabawy, spacerów. Każda sytuacja jest dobra, aby wychowywać dziecko "w kąpieli słownej". Ciepły i łagodny głos matki działa na dziecko wyciszająco i uspokajająco. Pamiętaj też o tym, że do dziecka należy mówić powoli i wyraźnie. Nachylony blisko twarzy niemowlęcia parskaj, prychaj, mlaskaj, kląskaj językiem. To z pewnością spodoba się maleństwu, uczuli na dźwięki, zachęci do naśladowania.

2. Dostarczaj bodźców dźwiękowych, śpiewaj, nuć piosenki, słuchaj z dzieckiem bajek dźwiękowych i uspokajającej muzyki. Rodzice powinni mieć świadomość, że niepotrzebnie i zbyt głośno  włączony telewizor bombarduje niedojrzały układ nerwowy dziecka zbyt dużą ilością bodźców.

3. Obserwuj  dziecko, czy reaguje na dźwięki z otoczenia. Ponieważ dobry słuch jest warunkiem rozwoju mowy, należy bacznie zwracać uwagę czy malec odwraca głowę w kierunku źródła dźwięku, reaguje na odgłos dzwonka lub telefonu. Najprostszy test polega na potrząsaniu grzechotką za plecami dziecka z prawej i lewej strony i obserwowaniu jego reakcji.  Pamiętaj, że jednorazowe badanie słuchu noworodka w szpitalu, zaraz po urodzeniu nie wystarczy. W większości wady słuchu są nabyte w przebiegu chorób, i urazów.

4. Wiedz, że w procesie rozwoju mowy występują okresy nasilenia i  względnego zastoju. Zastój przypada zwykle na czas nauki chodzenia, kiedy to malec fascynuje się nową umiejętnością i zwiększonymi możliwościami poznawania świata. Po opanowaniu sztuki chodzenia znów wraca do pilnej pracy nad mową. Jednocześnie opóźniony rozwój sfery ruchowej lub jej zaburzenia, spowolniają   rozwój mowy. Jeśli więc twoje dziecko zaczęło chodzić później niż jego rówieśnicy, istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że również zacznie mówić później niż oni. Nie trzeba się tym martwić. Warto jednak stymulować rozwój ruchowy np. przez rozwijanie sprawności manualnych czy kształtowanie poczucia rytmu.

5. Karmienie piersią sprzyja rozwojowi mowy, ponieważ ssanie dziecka to najlepsze w tym okresie ćwiczenie języka, warg i policzków. Zaburzenia ssania, połykania i żucia zwykle poprzedzają zaburzenia mowy. Nie przedłużaj okresu karmienia butelką i „papkami”. Dziecko musi żuć, gryźć i miażdżyć pokarm, to wzmacnia mięśnie narządów mowy i sprzyja ładnej wymowie.

6 Wykonuj masaż narządów artykulacyjnych dziecka. Jest on szczególnie wskazany u dzieci z obciążonym okresem okołoporodowym  np. gdy występują niedomogi w zakresie ruchomości warg (brak zamykania). Masaż ten polega na głaskaniu, delikatnym nacieraniu, wcieraniu czy rozcieraniu języka, dziąseł, policzków i warg.

7 Mów poprawnie! ! Nie powtarzaj  wytworów językowych dziecka. To nie rodzice mają się uczyć mowy od dziecka, ale dziecko od rodziców!!!

8. Zapoznaj się z etapami rozwoju mowy dziecka. To uchroni Cię, przed niepotrzebnymi lękami, bądź wyczuli na sprawy, które być może bagatelizujesz. Niemniej jednak wiedz, że wsuwanie języka miedzy zęby podczas mówienia świadczy o wadzie wymowy. Podobnie jak nieprzyjemne brzmienie głosek. Zamiany głosek (substytucje)  często mają charakter rozwojowy np. „s” na „ś” (siamochód), „r” na j,l (jowej, tlampolina), „k,g” na”  t,d” ( (dołąb). Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości zapytaj logopedę.

9.  Zawsze bądź zainteresowany tym, co dziecko mówi do ciebie . Zwykle  dziecko jest zainteresowane komunikacją słowną z otoczeniem. Jeżeli nie, zastanów się, czy nie spełniasz oczekiwań dziecka, zanim je wypowie. Dziecko może się przyzwyczaić, do tego, że rodzice znają je i zaspokajają jego potrzeby, bez konieczności wyartykułowania ich przez pociechę. Są jednak dzieci z natury mniej zainteresowane mówieniem („Wszystko rozumie, ale nie chce mówić”). Unikaj zachęcania poprzez „powtórz”, powiedz”, ale stwarzaj sytuacje w których mówienie sprawi mu przyjemność . Zdawaj pytania (np. zobacz, co zaraz mamusia włoży ci na nóżki, ciekawe czy wiesz…?), jeżeli odpowie jednym słowem (np. „buty. Laczki”), nie koncentruj się na tym że powiedział („widzisz umiesz mówić, wiec dlaczego nie chcesz mówić…?), tylko staraj się kontynuować dialog (tak, laczki. Zgadłeś! A gdzie są buty tatusia? Ale ty jesteś spostrzegawczy i mądry! …. A czy pieski noszą buty?  Nie? Jesteś tego pewien? Itd.  ), aby dziecko wiedziało, że mowa nie jest czymś z czego się jest odpytywanym, z co chwalonym lub ganionym („wyjdzie lub nie”), ale służy do komunikowania, czyli wytworzeniu więzi  w oparciu  o słowo, język, dialog. Dziecko powinno wiedzieć, że z mamą „fajnie być mówiąc”, bo mama zachwyca się tym co i o czym dziecko mówi, jest ciekawa co przeżywa.

10. Jeżeli dziecko źle wymawia jakąś głoskę (i  nie jest pod kontrolą logopedy) - nie zachęcaj  go do powtarzania wyrazów zawierających tę głoskę po 10 razy, bo to tylko utrwala złą wymowę. Takim sposobem możesz nawet  spowodować powstanie wady wymowy  np. w przypadku gł. „r”, dziecko usilnie stara się wypowiedzieć tę głoskę i uczy się wymowy tzw. „francuskiej” („r”-francuskie, realizowane poprzez drgania małego języczka w ścianie gardłowej)

12. W okresie kształtowania się mowy dziecka leworęcznego nie zmuszaj do pisania prawą ręką, gdyż zaburza to funkcjonowanie mechanizmu mowy co w konsekwencji może prowadzić do jąkania.

 

 

 

 

PRAWDY I MITY NA TEMAT MOWY

P r a w d a

  • Dziecko 3,4-letnie powinno mówić tak, aby było zrozumiałe przez najbliższe otoczenie.
  • Zaburzenia mowy mogą być przyczyną trudności w czytaniu i pisaniu
  • Przyczyną zaburzeń mowy może być niedosłuch
  • Sprawne usta i język pomagają w pięknym mówieniu
  • Wady zgryzu i nieprawidłowe uzębienie mogą  być przyczyną wad wymowy
  • Jeżeli dziecko długo używa smoczka lub pije z butelki, może mieć w przyszłości problemy z mówieniem.
  • Wady wymowy mogą być dziedziczone , tak jak kolor oczu i włosów.
  • Aktorzy korzystają z pomocy logopedy
  • Mowa tzw. „dziecinna” nie powinna utrzymywać się dłużej niż do 5-6 roku życia
  • Częste choroby gardła i uszu mogą być powodem „brzydkiej mowy”

F a ł s z

  • Wszystkie trudności w mowie mijają z wiekiem.
  • Wszyscy dorośli mówią prawidłowo.
  • Wady wymowy leczy się szczepionkami i lekarstwami.
  • Z pomocy logopedy korzystają tylko dzieci.
  • Wady wymowy mają tylko uczniowie z trudnościami w nauce.
 

SPRAWDZAMY MOWĘ MALUSZKA

 


MAMO, TATO- JEŚLI CHCESZ, ABY TWOJE DZIECKO POPRAWNIE MÓWIŁO- SPRAWDŹ, CZY...

Dobrze słyszy:

- W wieku 0- 4 miesięcy budziło się na głośne dźwięki

- Uspakajało się na głos matki lub ojca tak nie

- W wieku 4-8 miesięcy interesowało się grzechotkami i innymi zabawkami dźwiękowymi

- Gaworzyło, powtarzając sylaby około 8 miesiąca życia

Np. ma-ma, ba-ba, la-la, ga-ga itp.

- W wieku 12-18 miesięcy reagowało na proste polecenia

I pokazując znane rzeczy na prośbę

Prawidłowo oddycha w czasie snu:

- Śpi z zamkniętą buzią

Potrafi dmuchać:

- Nabiera powietrze nosem i wypuszcza ustami

- Potrafi wydmuchać nos

Prawidłowo przyjmuje pokarmy:

- W wieku 0-12 miesięcy ssie pierś

- Korzystało z butelki tylko do 8.-9. miesiąca

- W wieku 9 miesięcy jadło łyżką i piło z kubka

- Po ukończeniu 1 roku życia nie używało już smoczka

Ma sprawny aparat artykulacyjny, tzn. język, wargi, podniebienie:

- Oblizuje wargi językiem

- Podczas mówienia nie wkłada języka miedzy zęby

- Przy otwartej buzi podnosi język i dotyka jego czubkiem podniebienia

- Potrafi lizać lody i lizaki

- Naśladuje stukot kopyt końskich

- Parska jak konik

- Wysuwa wargi do przodu i cmoka nimi

- Głośno ziewa

- Kaszle na zawołanie

- Naśladuje chrapanie

- Potrafi płukać gardło

 

MAMO, TATO!!!

Jeśli na wszystkie pytania odpowiedziałeś pozytywnie, rozwój mowy Twojego dziecka przebiega prawidłowo.

Jeśli uzyskałeś kilka negatywnych odpowiedzi, porozmawiaj o tym z logopedą!!!

 

PRZYCZYNY ZABURZEŃ MOWY

 

1. Nieprawidłowa budowa aparatu artykulacyjnego

2. Mało sprawny aparat artykulacyjny

3. Uszkodzenie centralnego lub obwodowego układu nerwowego

4. Choroby

5. Niewłaściwe postawy rodzicielskie

6. Zaburzenia słuchu fizycznego lub fonemowego

7. Dziedziczność, naśladownictwo

8. Stany silneg napięcia nerwowego